Author Archives: rizikaoikonomika

Women in solidarity economy in Greece: Liberation practices or one more task undertaken?


Paper presented at “En-gendering Macroeconomics & International Economics Summer Seminar”, (16-18.7.2013) Krakow, Poland


Women in solidarity economy in Greece: Liberation practices or one more task undertaken?


Paper presented at “En-gendering Macroeconomics & International Economics Summer Seminar”, (16-18.7.2013) Krakow, Poland.

Many languages in one economy – Πολλές γλώσσες σε μία οικονομία


Slides from the paper presented at the International Conference “Communication across cultures: Challenges & prospects in the global context” Chania, 29.9.2018

Διαφάνειες από τη μελέτη που παρουσιάστηκε στο Διεθνές Συνέδριο “Επικοινωνία με διαφορετικές κουλτούρες: Προκλήσεις & προοπτικές στο παγκόσμιο περιβάλλον” Χανιά, 29.9.2018

Byzantine Yperpyra And Venetian Ducats: Missing Pieces In The Puzzle Of Monetary Theory


Paper published in Economic Alternatives journal, vol 12, no 3, pp. 419-434.


The paper stems from a greater project on economic history concerning the monetary system and policies of medieval and renaissance Venice, with a special focus on Venice’s colony of Crete. The Venetian monetary system included various currencies, both minted and virtual, and it was intertwined with the currencies that already existed or appeared in the Eastern Mediterranean during the Venetian imperial era. I examine actual historical examples through the lenses of both mainstream and heterodox monetary theories in order to show the complexity of monetary practices under real conditions and how the available monetary theories need further sophistication in order to explain and systemize our understanding of monetary phenomena.

To make the research inquiry clearer, I focus on two examples that seem to run counter to what current assumptions about monetary structures:
One case is that of the Byzantine yperpyron, a golden coin of the Eastern Roman Empire which seems to survive in Crete island, both the Venetian rule (starting in early 13th century) and the end of the Byzantine Empire itself (in 1453) and remained in circulation, mostly as a virtual currency or accounting unit, until 17th century, together with various other currencies circulating in the island.

The other case is the Venetian ducat itself, a golden coin minted by Venice from late 13th century onwards and well known for its quality of gold and value in international trade in both Mediterranean and Europe. Yet, it seems that the Venetians preferred to use other international currencies in domestic trade. There has been evidence that in some cases the never-debased golden ducat was not accepted in local transactions.

The paper attempts to set the grounds for further investigation and discussion concerning monetary phenomena and the issues those raise for monetary theory.

Keywords: Venice, Crete, monetary history, yperpyron, ducat, monetary theory
JEL Codes: B50, E42, N13, N23, P4, P5.

Performing Values Practices and Grassroots Organizing: The Case of Solidarity Economy Initiatives in Greece


Άρθρο που γράψαμε από κοινού με την Καθ. Μαρία Δασκαλάκη (University of Roehampton) και την Καθ. Μαριάννα Φωτάκη (University of Warwick) και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στην επιθεώρηση Organisation Studies, 2018 – Online first.

This is a paper co-authored with Prof. Maria Daskalaki (University of Roehampton) and Marianna Fotaki (University of Warwick) and published at Organisation Studies, 2018 – Online first.

This article discusses solidarity economy initiatives as instances of grassroots organizing, and explores how ‘values practices’ are performed collectively during times of crisis. In focusing on how power, discourse and subjectivities are negotiated in the everyday practices of grassroots exchange networks (GENs) in crisis-stricken Greece, the study unveils and discusses three performances of values practices, namely mobilization of values, re-articulation of social relations, and sustainable living. Based on these findings, and informed by theoretical analyses of performativity, we propose a framework for studying the production and reproduction of values in the context of GENs, and the role of values in organizing alternatives.

Keywords: financial crisis, Gibson-Graham, grassroots exchange network (GEN), Greece, Judith Butler, performance, values practices

Moires and Miri lands: Some linguistic coincidences and a discussion about land ownership


“Μοίρες και γαίες Μιρί: Μερικές γλωσσολογικές συμπτώσεις και μια συζήτηση για την ιδιοκτησία γης”

Εκτεταμένη περίληψη στα ελληνικά ακολουθεί μετά την περίληψη στην αγγλική γλώσσα.

Published in Valeontis, C. (ed.) (2017): Hellenic language and terminology – Communications of the 11th Conference, Hellenic Society for Terminology (ELETO), Athens – Greece: 222-232.


The paper belongs to a greater research programme related to economic knowledge that exists outside academia and is created and shared by communities through informal routes. One of the sources of this economic knowledge is language itself, especially non-academic language(s). The use of language as a source is also based on the fact that the lingua franca of economics is English and this leads to distortions in our economic education and research, because the economic knowledge that other languages contain goes unnoticed. Therefore, we use our own native languages to (re)search economic knowledge that exists outside academia and can inform economics about contemporary practices but also about historical precedents of political economic importance. In particular, this paper analyses the use of the word ” Moira ” (” Fate ” and ” Share ” in Greek) and Miri (Land owned by the Ottoman state leased to subjects for cultivation) and raises questions about the similarities and differences in the practices they represent. What is most important though, is that the words refer to perceptions about land ownerships and management that defy our contemporary understandings of land property. Moreover, the paper investigates the use of the words in everyday language, in previous historical eras or even today under certain circumstances, and how both words and the terms related to them connect land practices to various political economic activities and phenomena.


H μελέτη ανήκει σε ένα μεγαλύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που σχετίζεται με την οικονομική γνώση που υπάρχει εκτός ακαδημαϊκής κοινότητας και δημιουργείται και χρησιμοποιείται από κοινού από τις διάφορες κοινότητες μέσω ανεπίσημων οδών. Μια από τις πηγές αυτής της οικονομικής γνώσης είναι η ίδια η γλώσσα, ιδιαίτερα η μη ακαδημαϊκή γλώσσα, η οποία περιέχει οικονομικές γνώσεις που αποκλείονται από την οικονομική ορολογία και πολύ περισσότερο από την οικονομική lingua franca, η οποία είναι η αγγλική. Στην ανάλυσή μας, καταλαβαίνουμε τον καπιταλισμό ως μια μορφή πατριαρχίας και την πατριαρχία ως κοινωνικό και οικονομικό σύστημα. Στις καπιταλιστικές κοινωνίες επικρατεί ο θεσμός της ατομικής ιδιοκτησίας με όλες τις επιπτώσεις της: αποκλεισμός από την πρόσβαση και τον έλεγχο της χρήσης γης, ιεράρχηση των χρήσεων γης ώστε να αποφέρουν το μεγαλύτερο κέρδος, στερήσεις και διάλυση ολόκληρων κοινοτήτων και υποβάθμιση του εδάφους και των οικοσυστημάτων. Η ατομική ιδιοκτησία αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της πατριαρχίας ενώ άλλα κοινωνικοοικονομικά συστήματα δεν διαθέτουν αυτό το θεσμό. Αντίθετα, η γη είναι, εξ ορισμού, όχι μόνο κοινή, αλλά και η πρόσβαση σε αυτήν προσαρμόζεται στις ανάγκες της κοινωνίας/των μελών της κοινότητας.

H μελέτη αναλύει τη χρήση των λέξεων “Μοίρα” και “Mιρί” (η γη που ανήκει στο οθωμανικό κράτος και εκμισθώνεται για καλλιέργεια) και εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις ομοιότητες και τις διαφορές στις πρακτικές που εκπροσωπούν . Παρατηρήσαμε ότι πέρα από την ομοιότητα του ήχου μεταξύ αυτών των δύο λέξεων, συνδέονται επίσης με τις αντιλήψεις και τις πρακτικές σχετικά με την ιδιοκτησία και τη διαχείριση της γης που αψηφούν τις σύγχρονες αντιλήψεις μας για την έγγεια ιδιοκτησία. Μοίρα και Μοίρες είναι μια λέξη που χρησιμοποιείται στην ελληνική γλώσσα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και έχει δύο βασικές έννοιες: η θεά του πεπρωμένου, Μοίρα, ή Μοίρες στον πληθυντικό, οι Θεές της μοίρας. Η άλλη έννοια είναι το «μερίδιο», το μέρος ενός κοινού πράγματος που αποδίδεται σε κάποιον. Ακόμη και στον σύγχρονο ελληνικό νόμο, μοίρα είναι το μερίδιο κληρονομιάς ενός ατόμου του οποίου ο συγγενής ή ο σύζυγός του έχει πεθάνει. Επιπλέον, οι αποφάσεις της Μοίρας ή των Μοιρών είναι αναπόφευκτες, αν και στον λαϊκό πολιτισμό βρίσκουμε Μοίρες που αλλάζουν γνώμη ή λυπούνται τους ανθρώπους στους οποίους αρχικά προκάλεσαν δύσκολες καταστάσεις.

Για να κατανοήσουμε την κοινωνικοοικονομική έννοια των Μοιρών, χρησιμοποιήσαμε το έργο του G.D.Thomson, όπου εξηγεί ότι οι Μοίρες είναι η μνήμη των προπατριάρχικών κοινωνιών που δεν είχαν ατομική ιδιοκτησία. Σε αυτές τις κοινωνίες, η γη ή ο πλούτος της κοινότητας αναδιανεμόταν τακτικά μεταξύ των μελών της. Επιπλέον, η επιμονή στο πρόσωπο της Μοίρας/ Μοιρών, είναι επίσης μια προσδοκία για τιμωρία από τις Μοίρες / συλλογικά καθεστώτα, για την απώλεια της (συλλογικής) ισχύος και για τις ανισορροπίες που η πατριαρχία έφερε μεταξύ των μελών της κοινωνίας.

Από την άλλη πλευρά, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ένα μεγάλο μέρος των εδαφών ήταν δημόσια ιδιοκτησία. Αυτά τα δημόσια εδάφη ονομάστηκαν “μιρί/miri” και διανεμήθηκαν με ένα σύστημα που συνδέει τους αξιωματικούς του ιππικού με τους αγρότες, προκειμένου να παράσχουν αγροτικά προϊόντα για το στρατό και για τα αστικά κέντρα, κυρίως την Κωνσταντινούπολη ως πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας. Οι αγρότες είχαν δικαιώματα χρήσης στη γη, τα οποία δεν ήταν δικαιώματα ατομικής ιδιοκτησίας. Τα δικαιώματα ήταν τίτλοι επικαρπίας και ήταν αποκλειστικά για την οικογένεια του χωρικού που μπορούσε να κληροδοτήσει τη γη στα παιδιά του για τα ίδια δικαιώματα χρήσης και επικαρπίας και όχι για περισσότερο από αυτά. Το ίδιο συνέβαινε και με τα δικαιώματα γης των αξιωματικών του ιππικού. Παρά τη στρατιωτικοποίηση αυτή, διαπιστώνουμε ότι το σύστημα των μικρών γαιοκτησιών του μιρί κατέστησε αρκετά δύσκολο για τον καπιταλισμό να επεκταθεί στην οθωμανική αυτοκρατορία και υποστήριξε τους μικρούς παραγωγούς λόγω της τάσης αποκέντρωσης που δημιουργεί στον έλεγχο της γης. Μόλις τον 19ο αιώνα με το Tanzimat / Μεταρρύθμιση, η νομοθεσία για την ιδιωτική ιδιοκτησία επεκτάθηκε επίσημα στα δικαιώματα χρήσης που ορισμένες οικογένειες είχαν γενιά από γενιά

Άλλες παρόμοιες λέξεις που σχετίζονται με τη δημόσια γη ή με κοινά συστήματα διαχείρισης βρίσκονται στις σλαβικές γλώσσες και στην αραβική γλώσσα. Είδαμε σε διάφορες περιπτώσεις ότι στη Μεσόγειο και στην Ανατολική Ευρώπη / Βαλκάνια το θέμα της εξουσίας και της κατανομής / διανομής, της εξουσίας ως διανομής, διανομής ως εξουσίας, αναδύεται μέσα από λέξεις που έχουν αλληλένδετες ή και παρόμοιες έννοιες. Αυτές οι λέξεις μπορούν να αντιπροσωπεύουν από μεταφυσικά όντα μέχρι νομικές έννοιες και εκτάσεις γης, και από πολιτικούς θεσμούς μέχρι πρακτικές κοινής χρήσης γαιών. Με αυτή την έννοια, οι διάφορες αντιλήψεις για τη γη, ως κάτι που χρησιμοποείται και ελέγχεται συλλογικά, φαίνεται ότι είναι ζωντανές μέσα από τις λέξεις που εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε ακόμη και σήμερα.

Black money, white money and the circulation of parallel currencies in Venetian Crete


Paper presented in 2016 and published (2018) in the Proceedings of the 12th International Congress of Cretan Studies (Heraklion, 21-25.9.2016).



Θεωρητικά ερωτήματα που η πραγματικότητα θέτει στην οικονομική επιστήμη – Theoretical questions that reality raises for economics


Κεφάλαιο δημοσιευμένο στο συλλογικό τόμο επιμέλειας Κ.Γεώρμα (2013): Κοινωνική Οικονομία – Θεωρία, εμπειρία και προοπτικές, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, σελ. 101-116.
Chapter published in the collective volume edited by K.Geormas (2013): Social Economy – Theory, experience and perspectives, Alternative Publishing, Athens, pp. 101-116.

Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τα παράλληλα νομίσματα, τα δίκτυα ανταλλαγής και διάφορες σχετικές πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως εναλλακτικές συναλλαγές ή μη-κυρίαρχοι τρόποι οικονομικής δραστηριότητας, τα οποία λειτουργούν στην Ελλάδα το 2011. Τα σχήματα αυτά έχουν διαφορετικές δομές και στόχους και η δραστηριότητα των μελών τους αναδεικνύει μία σειρά από ερευνητικά ζητήματα, ιδιαίτερα αναφορικά με τις παραδοχές των κυρίαρχων οικονομικών θεωριών

Forgotten organising (EAM & economic resistance)- Λησμονημένη οργάνωση (ΕΑΜ & οικονομική αντίσταση)



This is the slide series for the paper presented at the Workshop “Famine Stories and Survival Legends: Legacies to the Following Generations”, held at the University of Uppsala on 28-30.9.2017.

Αυτές είναι οι διαφάνειες από την παρουσίαση της μελέτης στο Εργαστήριο “Ιστορίες λιμού και μύθοι επιβίωσης: Κληρονομιά για τις επόμενες γενιές”, που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλα την 28-30.9.2017.

Η πατριαρχία ως οικονομικό σύστημα – Συνοδευτικό κείμενο, βιβλιογραφία & διαφάνειες

Συνοδευτικό κείμενο και βιβλιογραφία για το σεμινάριο της 23.2.2018 στα πλαίσια της Σειράς Σεμιναρίων της Ομάδας Φύλου & Δημοκρατίας του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του ΕΚΠΑ.
Το κείμενο είναι διαθέσιμο στο σύνδεσμο. Full text in Greek available at the following link (English text is being translated)
Διαφάνειες στο σύνδεσμο
Slides and bibliography in English at the link
Το σεμινάριο χρησιμοποιεί φεμινιστικές θεωρίες για να καταδείξει πώς η αντίληψη για το καπιταλιστικό σύστημα που η κυρίαρχη οικονομική θεωρία προωθεί, διαγράφει την βαθειά δομή του καπιταλισμού που είναι η πατριαρχία. Η πατριαρχία είναι οικονομικό και όχι μόνο κοινωνικό σύστημα και οι οικονομικοί της θεσμοί, όπως η ατομική ιδιοκτησία (σε γη και ανθρώπινα σώματα), το κράτος, η θεσμοποιημένη βία ή και το χρήμα στη μορφή που το ξέρουμε σήμερα αποτελούν εξίσου σημαντικούς θεσμούς με την πατρογραμμική-πατροκεντρική καταγωγή. Το σεμινάριο επιχειρεί να εξετάσει την πατριαρχία όχι ως κατάλοιπο του παρελθόντος ή ως ειδικότερο ζήτημα για το οποίο αρμόδιες είναι οι κοινωνικές υπηρεσίες, αλλά ως κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο δομείται η οικονομική δραστηριότητα. Σε αυτό το πλαίσιο η βία και οι διακρίσεις που υφίστανται κοινωνικές ομάδες και άτομα, λόγω έμφυλης ή/και σεξουαλικής ταυτότητας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των οικονομικών ανισοτήτων αλλά και της περιβαλλοντικής καταστροφής, και όχι ζήτημα που αφορά «μειονότητες». Επομένως, η ετεροκανονική αντίληψη για την κοινωνία διατρέχει την δόμηση των κυρίαρχων παραγωγικών σχέσεων. Πολύ περισσότερο, η ίδια ετεροκανονική αντίληψη κατασκευάζει τη φύση ως θηλυκού γένους και αντάξια μεταχείρισης «όπως εάν ήταν γυναίκα», με τρομακτικές συνέπειες για το φυσικό περιβάλλον, τα ζώα και τα άλλα πλάσματα, αλλά και για τις ίδιες τις ανθρώπινες κοινωνίες. Οι οικονομικές θεωρίες, ακόμη και οι πιο προοδευτικές μέχρι στιγμής, βλέπουν στη φύση παραγωγικούς πόρους ή μέσα παραγωγής και όχι συστήματα συμβίωσης στα οποία παρεμβαίνουν οι ανθρώπινες κοινωνίες για τους δικούς τους σκοπούς. Το σεμινάριο βασίζεται σε συνεχιζόμενες ερευνητικές μελέτες σχετικά με την πατριαρχική φύση του καπιταλισμού αλλά κυρίως με το πώς η πατριαρχία καθ’ αυτή είναι οικονομικό σύστημα η ίδια, πώς συνυπάρχουν ή συγκρούονται καπιταλιστικά και μη καπιταλιστικά πατριαρχικά συστήματα, και εάν είναι δυνατόν να υπάρχουν μη πατριαρχικές οικονομικές πρακτικές και τί σημαίνει αυτό σήμερα. Τέλος, θα γίνει παρουσίαση ευρημάτων που αφορούν την νότια βαλκανική ή τον αιγαιακό χώρο, μια και πρόκειται για κοινωνίες που διαφέρουν πολύ από τις αντίστοιχες δυτικο-ευρωπαϊκές, και ακόμη και οι φεμινιστικές θεωρίες που έχουμε για τον καπιταλισμό δεν επαρκούν για την κατανόηση του οικονομικού συστήματος στις περιοχές αυτές.